अहिल्यानगर जलसंपदा विभागाने तळी नाले दुरुस्ती व तळे निर्मानीकरन करण्याकडे दुर्लक्ष व कोट्यवधी रुपये पाण्यात कामे अपूर्ण व धोकादायक
जिल्हा प्रतिनिधी: अहिल्यानगर जल सिंचन विभागाने कामाकडे दुर्लक्ष केल्याची अनेक उदाहरणे आहेत, जसे की कालवे आणि पुलांची दुरुस्ती न करणे, ज्यामुळे लाखो लिटर पाणी वाया जाते. याशिवाय, सिंचनाचे पाणी उद्योगांसाठी वळवणे, निकृष्ट दर्जाचे काम स्वीकारणे आणि भ्रष्टाचाराचे आरोप यांसारख्या समस्यांमुळे सिंचन व्यवस्थेची अकार्यक्षमता वाढली आहे. यामुळे शेतकऱ्यांमध्ये नाराजी पसरली आहे.
जल सिंचन विभाग नवीन तळे निर्माण करणे जुनी तळी उकरून पायाभूत आखणी करून बंधारे बांधणे,व मुरूम भरून काढणे झाडांच्या मुळ्या काढून बिळे भरून काढणे, भिंतींच्या स्फटिका भरून घेणे, तसेच सांडवा काढून देणे, प्लास्टिक ची कागदे काढणे जल भरणी करणे, जोराचे वारे आले तरी भिंतीना थपकू नये, झाडे नसतील तर झाडे लावणे, इत्यादी कामे अहिल्यानगर जिल्ह्यात दिसून आलेली नाहीत. व श्रीगोंदा तालुक्यात हि पूर्ण झालेली नाहीत पैसे मिळाले पण काम पूर्ण नाहीत.
बिलांच्या स्वरूपात कामे नाहीत, कितेक वर्षापूर्वी हि कामे झालेली आहेत.हि सर्व कामे दुरुस्ती करून तळे आणि जलसिंचन निर्मितीसाठी जलसंपदा विभागासारख्या सरकारी संस्थांचे नियोजन, स्थानिक गरजा आणि उपलब्ध संसाधनांचे मूल्यांकन आवश्यक आहे. या प्रक्रियेमध्ये जलसिंचनासाठी तलाव, पाझर तलाव, नदीजोड प्रकल्प आणि उपसा जलसिंचन अशा विविध पद्धतींचा अवलंब केला जातो. आधुनिक तंत्रज्ञान, जसे की ठिबक आणि तुषार सिंचन, जलसंधारणासाठी महत्त्वाचे आहेत.
जलसंपदा विभाग यांची माहिती व कामाचे स्वरूप खालील प्रमाणे
तळे आणि जलसिंचन निर्मितीच्या पायऱ्या:
नियोजन आणि मूल्यांकन:
जलसंपदा विभाग तलाव आणि सिंचन प्रकल्पांची योजना आखतो, ज्यात उपलब्ध जमिनीचे सर्वेक्षण आणि पाणीस्रोत विचारात घेतले जातात.
स्थानिक गरजा आणि जलसिंचनाची क्षमता लक्षात घेऊन निर्णय घेतले जातात.
पाणीपुरवठा स्रोतांचे नियोजन:
पाणीपुरवठ्यासाठी विहिरी, नलकूप, मोठे किंवा छोटे तलाव आणि नदी-नाल्यांवरील उपसा योजना यांसारख्या स्रोतांचा वापर केला जातो.
सिंचन पद्धतींची निवड:
पारंपरिक पद्धतींमध्ये तलाव आणि उपसा यांचा समावेश आहे.
आधुनिक पद्धतींमध्ये ठिबक आणि तुषार सिंचन यांचा समावेश होतो, जे पाण्याची बचत करतात आणि पिकांचे उत्पादन वाढवतात.
प्रकल्पाची अंमलबजावणी:
जलसंपदा विभाग, पाणलोट क्षेत्र विकास आणि इतर स्थानिक संस्थांच्या मदतीने प्रकल्पाची अंमलबजावणी करतात.
यामध्ये तलाव आणि बंधारे बांधणे, तसेच सिंचनासाठी आवश्यक कालवे आणि इतर पायाभूत सुविधा निर्माण करणे यांचा समावेश होतो.
पाण्याचे व्यवस्थापन:
साठवलेल्या पाण्याचे व्यवस्थापन, सिंचनाच्या हंगामातील बदलांचा अभ्यास आणि योग्य वेळेत पाण्याचे वितरण करणे महत्त्वाचे आहे.
या सर्व पायऱ्या जलसिंचनासाठी आवश्यक पायाभूत सुविधा निर्माण करण्यासाठी आणि जलसंधारण सुनिश्चित करण्यासाठी महत्त्वाच्या आहेत.
